"การบริหารกิจการประปาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน"
            ภายใต้นโยบายของรัฐบาลที่ต้องการให้ประชาชนคนไทย มีน้ำประปาใช้ครอบคลุมทุกหมู่บ้าน โดยได้ทุ่มงบประมาณเพื่อการก่อสร้างระบบประปารูปแบบต่างๆ ผ่านองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหลายหมื่นล้านบาท โดยเฉพาะในรอบสิบกว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งเกือบจะครอบคลุมครบทุกหมู่บ้านแล้วทั่วประเทศ

            อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจะได้มีการจัดสรรงบประมาณเพื่อการก่อสร้างระบบประปาไปแล้วอย่างมากมายก็ตาม การแก้ไขปัญหาน้ำเพื่อการอุปโภค บริโภคแก่ประชาชน หาได้บรรลุผลสำเร็จดังที่คาดการณ์ไว้แต่อย่างใด เพราะในหลายพื้นที่ยังประสบปัญหาการผลิตน้ำประปาให้มีคุณภาพ มีมาตรฐาน และเพียงพอต่อความต้องการของประชาชนอยู่

            ความต้องการมีน้ำใช้ที่มีคุณภาพ มีความสะอาด และเพียงพอตลอดปี เราถือว่าเป็นความสำคัญและความจำเป็นในลำดับต้นของการดำรงชีวิตประจำวัน  โดยเฉพาะประชาชนในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือหรือ “ภาคอีสาน”  เป็นพื้นที่ซึ่งประสบกับภาวะภัยแล้งมาโดยตลอด ปริมาณฝนตกในรอบปีมีน้อยกว่าภาคอื่น  มีป่าไม้ที่จะทำหน้าที่ในการดูดซับน้ำ สร้างความชุ่มชื้นในดินก็มีน้อยกว่าภาคอื่นๆ แหล่งน้ำตามธรรมชาติไม่ว่าจะเป็นเขื่อน อ่างเก็บน้ำ แม่น้ำ ลำคลอง หนองน้ำต่างๆ ที่จะทำหน้าที่กักเก็บน้ำไว้เพื่อใช้ในฤดูแล้งก็มีน้อยเช่นเดียวกัน  หรือแม้แต่แหล่งน้ำใต้ดินในเขตพื้นที่ภาคอีสานซึ่งเป็นที่ราบสูง ก็มีปัญหาหลายประการ ไม่ว่าจะเป็นระดับน้ำใต้ดินอยู่ลึก โดยพื้นที่บางแห่งบางหมู่บ้านไม่สามารถขุดเจอตาน้ำได้เลย หรือพื้นที่บางแห่งน้ำใต้ดินจะเค็ม กระด้างและเต็มไปด้วยคราบหินปูน ฯลฯ นับเป็นข้อจำกัดอย่างยิ่งของพื้นที่ภาคอีสานของการแสวงหาแหล่งน้ำดิบเพื่อผลิตน้ำประปาอุปโภค บริโภคแก่ประชาชน

            การจัดสรรงบประมาณเพื่อการก่อสร้างระบบประปาหมู่บ้านเพื่อการแก้ไขปัญหาน้ำอุปโภค บริโภคของรัฐที่ผ่านมา พบว่ายังไม่สามารถแก้ไขได้อย่างถูกต้องบริบูรณ์ แต่กลับพบว่ามีปัญหาหรือข้อจำกัดต่างๆ หลายประการ ดังนี้
           1.   ปัญหาการที่ไม่มีหน่วยงานผู้รับผิดชอบหลักและมีความรู้ ความเชี่ยวชาญในระบบประปาอย่างแท้จริง ที่จะทำหน้าที่ให้คำปรึกษา แนะนำแนวทางการสร้างระบบประปาให้มีความเหมาะสมกับแหล่งน้ำในพื้นที่ของหมู่บ้าน ตำบล  ขนาดและรูปแบบประปาที่เหมาะสมกับแหล่งน้ำดิบ
           2.   ปัญหารูปแบบแบบแปลนระบบประปาที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน  พบว่ายังมีข้อจำกัดต่อการผลิตน้ำประปาให้มีคุณภาพ มีความสะอาดใส ยุ่งยากต่อการดูแล บำรุงรักษา และสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายในการผลิตน้ำประปาเป็นอย่างมาก ตลอดจนไม่สามารถผลิตน้ำประปาเพื่อจ่ายน้ำให้กับประชาชนได้ตลอดเวลา  ซึ่งอย่างที่เป็นกันอยู่ในปัจจุบันนี้ โดยส่วนใหญ่เปิดปิดเป็นเวลา เช่น ช่วงเช้าระหว่างเวลา 05.00 – 09.00 น. ช่วงเย็นอีกช่วงหนึ่ง ระหว่างเวลา 16.00 – 19.00 น. เป็นต้น
           3.  ปัญหาการกำหนดผู้รับผิดชอบการบริหารกิจการประปาที่เหมาะสม ซึ่งข้อเท็จจริงของการบริหารงานกิจการประปานั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องอาศัยความรู้ ความสามารถอย่างสูง เพื่อให้การบริหารจัดการกิจการประปาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ หาใช่ทำไปอย่าง “ขอไปที” พอให้พ้นๆ ไป พอเอาตัวรอด เท่านั้น

แนวคิดการแก้ไขปัญหาน้ำเพื่อการอุปโภค บริโภคแก่ประชาชนขององค์การบริหารส่วนตำบลหนองแวง
            “ที่สุดของความจำเป็นและความเดือดร้อนของประชาชนต้องได้รับการดูแลและแก้ไข น้ำเพื่อการอุปโภค บริโภคคุณภาพดี มีมาตรฐาน และเพียงพอ ควรเป็นบริการสาธารณะขั้นพื้นฐานที่ประชาชนพึงได้รับจากภาครัฐ”  นี่คือปณิธานเริ่มแรกที่จุดประกายแห่งแนวคิดที่ว่า “จำเป็นต้องทำ” และเมื่อคิดถึงความเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่อยู่ใกล้ชิดกับประชาชน เป็นตัวแทนของประชาชน รู้ปัญหาความเดือนร้อนของประชาชนแล้ว ยิ่งมีความจำเป็นต้อง “ทำ”

            จากสภาพปัญหาและความเดือดร้อนของประชาชนตำบลหนองแวงซึ่งอยู่ในเขตพื้นที่ภาคอีสาน เต็มไปด้วยปัญหาการขาดแคลนน้ำอุปโภค บริโภค  เมื่อสิ้นฤดูฝนของแต่ละปีแล้ว มักจะประสบปัญหาภัยแล้งเป็นระยะเวลาที่ยาวนานหลายเดือน โดยเริ่มเดือดร้อนหนักตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนเรื่อยไปจนถึงเดือนพฤษภาคมของปีถัดไปโดยประมาณ กินระยะเวลากว่า 7 เดือน  องค์การบริหารส่วนตำบลหนองแวงจำเป็นต้องตั้งงบประมาณเพื่อจัดซื้อน้ำดื่มจากรถเร่ขายน้ำของเอกชน เพื่อแจกจ่ายให้กับชาวบ้านเป็นประจำทุกปี  และถ้าไม่คิดหาแนวทางอื่นที่ถูกต้องและเหมาะสมแล้ว การแก้ไขปัญหาน้ำอุปโภค บริโภคแก่ประชาชนจะยังวนเวียนอยู่กับปัญหาอย่างนี้ไม่มีวันจบสิ้นอย่างแน่นอน

            ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2549 รัฐบาลได้มีนโยบายจัดสรรงบประมาณเพื่อการก่อสร้างระบบประปาหมู่บ้านให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั่วประเทศ ซึ่งองค์การบริหารส่วนตำบลหนองแวงได้รับการจัดสรรงบประมาณก่อสร้างระบบประปา 1 แห่ง เป็นระบบประปาผิวดินขนาดกลาง ตามแบบการประปานครหลวง  ดำเนินการก่อสร้างในพื้นที่หนองน้ำตุงลุง บ้านโนนตลาด หมู่ที่ 6  นับเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิดที่จะใช้ระบบประปาเพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำอุปโภค บริโภคแก่ประชาชนในตำบลหนองแวง  โดยมีความตั้งใจว่า นับจากนี้ไป “ประชาชนในชนบทจะต้องมีระบบน้ำประปาดีๆ ใช้  เหมือนเช่นประชาชนในเขตเมือง”
 
            แนวคิดที่จะจัดทำระบบประปาดีๆ หรือคุณภาพดีได้  เรามองว่าจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องคิดและมองอย่างมีวิสัยทัศน์  การวางรูปแบบการจัดสร้างระบบประปาอย่างเป็นระบบ มองพื้นที่แบบองค์รวมไม่แยกส่วนเป็นเซลล์ย่อย เชื่อมโยงไปสู่การบริหารจัดการอย่างมืออาชีพ มีเขตพื้นที่ให้บริการที่กว้างขวางครอบคลุมเต็มพื้นที่ทั้งตำบล สามารถลดต้นทุนการผลิตได้ ไม่เอารัดเอาเปรียบประชาชนผู้ใช้น้ำหรือผู้ใช้บริการ ในขณะเดียวกันคุณภาพและบริการจะต้องมีประสิทธิภาพสูงสุด  โดยได้กำหนดรูปแบบการก่อสร้างระบบประปาไว้เพียง 3 แห่ง แต่สามารถให้บริการจ่ายน้ำให้กับประชาชนครอบคลุมทุกหมู่บ้านทั้งตำบล เป็นการประหยัดงบประมาณแผ่นดินได้ไม่น้อยกว่า 20 ล้านบาท/ตำบล เมื่อเปรียบเทียบกับพื้นที่ตำบลอื่นในขนาดใกล้เคียงกัน ที่มองการแก้ไขปัญหาแบบแยกส่วนเป็นรายหมู่บ้าน

            การบริหารกิจการประปาเพื่อก้าวไปสู่แนวคิดดังกล่าวข้างต้น องค์การบริหารส่วนตำบลหนองแวงได้คิดวิเคราะห์แล้วเห็นว่า การบริหารกิจการประปาให้มีคุณภาพมิใช่เรื่องง่ายๆ ต้องมีความพร้อมในด้านต่างๆ มากมาย อาทิ บุคลากรต้องมีความรู้ ความสามารถด้านการบริหารงาน มีความพร้อมด้านงบประมาณ เป็นต้น ซึ่งถ้าพิจารณาจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแล้ว มีทั้งคณะผู้บริหารที่มาจากประชาชนในพื้นที่ และพนักงานฝ่ายประจำที่มีคุณวุฒิสูง เมื่อเทียบเคียงกับคณะกรรมการในระดับหมู่บ้านแล้ว องค์การบริหารส่วนตำบลมีความพร้อมและศักยภาพที่ดีกว่า  เพราะหัวใจหรือเป้าหมายสำคัญที่ต้องการ คือ การแก้ไขปัญหาน้ำเพื่ออุปโภค บริโภคแก่ประชาชนในชนบทได้อย่างยั่งยืน

Adobe Acrobat Document ดาวน์โหลดไฟล์   ขนาดไฟล์ 1.31 MB